TÀ LÀI – TIỀM NĂNG DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM

TÀ LÀI – TIỀM NĂNG DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM

Thực hiện kế hoạch năm học 2025-2026, ngày 16/ 01/ 2016 trường THPT Đoàn Kết và tổ Giáo dục kinh tế pháp luật tổ chức hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp ở xã Tà Lài cho hơn 500 học sinh khối lớp 12 với chủ đề: Tham quan, tìm hiểu mô hình làng nghề thủ công và các loại hình sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật của người Châu Mạ tại xã Tà Lài gắn với giáo dục bảo tồnvăn hóa và hoạt động vì cộng đồng.

Các địa điểm được lựa chọn tham quan trải nghiệm là: Bia ghi dấu sự kiện vượt ngục Tà Lài, nhà dài truyền thống của người Châu Mạ – xã Tà Lài, khu vực sinh hoạt văn hóa cộng đồng Châu Mạ- nhà văn hóa và cánh đồng Tà Lài. Đây là một quy mô học tập rất lớn đầu tiên ngoài nhà trường và đã diễn ra rất thành công ngoài mong đợi trong việc tổ chức dạy học gắn liền với thực tiễn trong điều kiện sẵn có ở địa phương.

Cánh đồng Tà Lài- đẹp như trời Âu bên rừng nguyên sinh

Dựa theo yêu cầu cần đạt của chương trình khối 12 trong các môn hoạt động trải nghiệm, giáo dục địa phương thì chương trình đi sẽ có 5 nhóm chủ điểm mà học sinh sẽ cần tìm hiểu lấy thông tin tư liệu thực tế rồi về nhà hoàn thành bài thu hoạch.

Một là: Tham gia xây dựng và phát triển cộng đồng. Hai là: Xu hướng phát triển nghề nghiệp và thị trường lao động. Ba là: Bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, thế giới động, thực vật. Bốn là: Giáo dục địa phương nội dung Âm nhạc. Năm là: Giáo dục địa phương nội dung Mỹ thuật. Nghe thì có vẻ đơn giản vậy nhưng để có được nội dung kịch bản chương trình thì đích thân thầy Trần Anh Quân hiệu trưởng nhà trường cũng phải vào tiền trạm xem xét đánh giá tình hình. Cô Lê Tâm tổ trưởng, thầy Mai Thành là hai nhân vật chủ chốt linh hồn của chuỗi hoạt động cũng đã mất ăn mất ngủ từ vài tháng trước để vào thực địa, lên ý tưởng cho các nội dung.

Ví dụ như yêu cầu bắt buộc cho nhóm học sinh làm nội dung: Tham gia xây dựng và phát triển cộng đồng thì học sinh phải làm một Tập san ảnh gồm hình ảnh chụp thực tế và nội dung viết cảm nhận về các hoạt động tham gia xây dựng và phát triển cộng đồng. Cụ thể là Tham gia bảo vệ cảnh quan Di tích Bia tưởng niệm Nhà ngục Tà Lài (Đồng Nai) với nhiều ảnh chụp  toàn cảnh bia tưởng niệm; cảnh lao động vệ sinh bảo vệ cảnh quan di tích bia tưởng niệm;  ảnh dâng hương thể hiện sự tôn nghiêm, thành kính của lớp.  Yêu cầu về nội dung viết là: Giới thiệu sơ lược về Bia tưởng niệm nhà ngục Tà Lài. Ý nghĩa lịch sử của nhà ngục Tà Lài. Viết cảm nhận và trách nhiệm phải làm của bản thân và của các thành viên lớp khi tham gia hoạt động dâng hương và dọn vệ sinh tại di tích…Qua đó thể hiện được sự chủ động, tự tin trong giao tiếp, sẵn sàng chia sẻ, hỗ trợ cộng đồng. Thực hiện được các hoạt động giáo dục tinh thần đoàn kết dân tộc, tôn trọng và bảo tồn giá trị văn hoá. Thể hiện được sự hứng thú, ham hiểu biết, thái độ tôn trọng sự khác biệt giữa các nền văn hoá. Đánh giá được ý nghĩa của các hoạt động xã hội đối với cộng đồng và bản thân cũng như tham gia xây dựng và triển khai hoạt động hoặc tiểu dự án cộng đồng ở mức độ phù hợp.

Hoạt động Dâng hương tại Bia tưởng niệm nhà ngục Tà Lài

Hay là nhóm học sinh làm nội dung: Tìm hiểu xu hướng phát triển nghề nghiệp và thị trường lao động tại địa phương thì sẽ Tìm hiểu mô hình Du lịch văn hóa, cộng đồng tại Tà Lài với những yêu cầu: Tìm hiểu Du lịch văn hóa, cộng đồng, giới thiệu sơ lược về địa danh cộng đồng dân cư, đời sống văn hóa Tà Lài, những yếu tố có ảnh hưởng  đến việc sinh ra các mô hình du lịch văn hóa, cộng đồng. Hình thức du lịch cộng đồng tại Tà Lài thể hiện qua các mô hình nào? Với nhiều hình ảnh tự chụp về cảnh quan thiên nhiên nổi bật của Tà Lài trong hệ thống sinh thái phục vụ du lịch cộng đồng, về các quy trình, công đoạn nghề đan lát của nghệ nhân, về các quy trình, công đoạn nghề dệt thổ cẩm của nghệ nhân hay như tiết mục biểu diễn cồng chiêng của nghệ nhân Châu Mạ, biểu diễn múa chén, đàn tính hát then của nghệ nhân Tày… Chỉ ra các nghề nghiệp liên quan đến du lịch cộng đồng này và có thể phục vụ loại hình du lịch cộng đồng tại Tà Lài ( hướng dẫn viên, đầu bếp, quản lý homestay, biểu diễn nghệ thuật âm nhạc, chụp ảnh….) Qua đó học sinh sẽ tìm hiểu để tham gia một vị trí trong công việc tổ chức du lịch cộng đồng tại Tà Lài thì cần có những năng lực, phẩm chất, chuyên môn gì? Nêu một số giải pháp thúc đẩy và phát triển tiềm năng du lịch cộng đồng và tự trả lời câu hỏi là học sinh thì có thể tham gia đóng góp gì cho hoạt động du lịch cộng đồng này...

Xem biểu diễn đàn tính hát then của người Tày và cồng chiêng của người Mạ

 Với nhóm Trải nghiệm các loại hình di sản văn hóa nghệ thuật địa phương thì yêu cầu về nội dụng viết thu hoạch là: Kể tên và nêu được một số hoạt động âm nhạc tiêu biểu của tỉnh Đồng Nai hiện nay có mặt tại địa phương (múa chén, hát then của người Tày; biểu diễn cồng chiêng của người người Mạ).  Mô tả và nêu đặc điểm cấu trúc, chất liệu làm nhạc cụ, hình dáng,  tên gọi, cách sử dụng…, cách biểu diễn đội hình bao nhiêu người, trang phục, âm nhạc, đạo cụ kèm theo…. Nội dung, ý nghĩa, giá trị nghệ thuật của bài hát, tiết mục múa chén, hát then, cồng chiêng. Vị trí, vai trò của loại hình nghệ thuật này trong đời sống cộng đồng người Tày và Châu Mạ. Tham gia thực hành biểu diễn các giai điệu, lời ca kết hợp các nhạc cụ gõ đệm một số ca khúc tiêu biểu về quê hương Đồng Nai. Qua đó hãy nghiệm tự bản thân học sinh cần làm gì để bảo tồn văn hóa cồng chiêng, múa chén, hát then tại địa phương Tà Lài. Học sinh được vào xem tìm hiểu không gian trang trí của nhà dài, giao lưu, lắng nghe chia sẻ của nghệ nhân địa phương, cầm nắm  các sản phẩm thật về nghề đan lát, dệt thổ cẩm và tự tay làm vài công đoạn. Nhìn các em thích thú tò mò càng làm cho không khí vui vẻ trong nhà dài chưa từng nóng lên như thế. Học sinh được xem các đạo cụ âm nhạc như cồng chiêng, đàn tính và xem trình diễn  cồng chiêng, mùa chén, hát then, thử sử dụng nhạc cụ và giao lưu văn nghệ cùng nghệ nhân bà con cộng đồng người Mạ.

Hoạt động giáo dục địa phương chủ điểm Mỹ thuật thì học sinh có yêu cầu tìm hiểu: Một số biểu hiện của mỹ thuật tạo hình và mỹ thuật ứng dụng trong một số ngành nghề thủ công của tỉnh Đồng Nai tại Tà Lài. Thế nào là mỹ thuật tạo hình, mỹ thuật ứng dụng? Nêu được một số ngành nghề liên quan đến mỹ thuật tạo hình và mĩ thuật ứng dụng của tỉnh Đồng Nai tại Tà Lài  như  tạo hình và trang trí trong kiến trúc nhà dài của người châu Mạ, những yếu tố mỹ thuật ứng dụng như trang trí, tạo hình thể hiện rõ nhất ở nghề dệt thổ cẩm, đặc trưng hoa văn họa tiết cách trang trí, hình dáng sản phẩm đan lát và ứng dụng của sản phẩm  đó… Đánh giá nhu cầu xã hội đối với thổ cẩm, đan lát, thưởng thức không gian trang trí, tạo hình nhà dài trong đời sống kinh tế hiện nay. Đánh giá về những ưu thế và hạn chế của mỹ thuật ứng dụng trong các ngành nghề dệt, đan lát, kiến trúc xây dựng của cộng đồng người Mạ. Từ đó đề xuất một vài giải pháp nâng cải tiến mỹ thuật ứng dụng và các sản phẩm đan lát, dệt thổ cẩm, nhằm cao chất lượng sản phẩm của nghề thủ công, cũng như làm nổi bật không gian văn hóa nhà dài. Tự liên hệ bản thân em có phù hợp với những công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và tính truyền thống này không? Lần đầu tiên các em được nghe thuyết minh và thấy các công đoạn của mỗi quy trình làm, được chạm tay vào những cái rổ rá đầy chất truyền thống, những tấm thổ cẩm với nhiều cách tạo hình trang trí lạ mắt và được nghe tiếng nói của người bản địa như lạc vào xứ sở tưởng chỉ trong phim ảnh mới có.

Một góc trang trí trong nhà dài của Làng du lịch cộng đồng Tà Lài

Rất may mắn là các lãnh đạo chủ chốt của xã Tà Lài đã huy động cả hệ thống chính trị để phối hợp giúp đỡ nhà trường khi tổ chức các hoạt động, rồi Nhà văn hóa các dân tộc Tà Lài, Làng du lịch cộng đồng Tà Lài- Đồng Nai cũng kết hợp hỗ trợ theo yêu cầu của nhà trường. Công tác tổ chức các gian hàng đồ thủ công mỹ nghệ, các sản vật địa phương, đảm bảo an ninh trật tự trong và ngoài khu vực trải nghiệm… rất thông suốt và chuyên nghiệp.

Xin cảm ơn các bác, cô chú đã hết lòng để thế hệ tương lai có được điều kiện khám phá các vẻ đẹp độc lạ hoang sơ của địa phương, tăng thêm sự gắn kết của nhà trường- xã hội.

Gian hàng trưng bày sản vật địa phương

Chuyến đi đã kết thúc thành công tốt đẹp. Học sinh được học tập trải nghiệm ngoài nhà trường và vẫn đạt được tất cả các yêu cầu cần đạt theo chương trình môn học. Thử trải nghiệm bản thân ở những vai trò và môi trường làm việc thực tế. Lại được tìm hiểu sâu hơn các nền văn hóa bản địa ở địa phương để rồi sẽ có trách nhiệm hơn với việc quảng bá và gìn giữ bản sắc. Rồi các em còn được hiểu hơn về sự hy sinh của cha ông đã đổ bao máu xương cho nền độc lập nước nhà qua đó thêm yêu, tự hào và có trách nhiệm hơn với đất nước…Với tổ Giáo dục kinh tế pháp luật thì sẽ là rút ra nhiều bài học về công tác tổ chức học tập ngoài nhà trường. Rồi sự giao lưu với các lực lượng xã hội tại địa phương cũng sẽ góp phần không nhỏ vào các hoạt động giáo dục toàn diện cho học sinh. Hy vọng sau chuyến đi này sẽ còn nhiều chuyến khác thành công hơn nữa trong việc nối liền bề dày văn hóa, phát huy bản sắc dân tộc địa phương. Tạo tiền đề phát triển cho một nền giáo dục hiện đại ở ngôi trường yêu thương mang tên Đoàn Kết.

Cô Võ Thị Quốc Vương- Tổ Hóa Sinh